Πέμπτη 27 Αυγούστου 2015
Τρίτη 11 Αυγούστου 2015
Παρασκευή 7 Αυγούστου 2015
Πέμπτη 30 Απριλίου 2015
Λισβόρι: Μοναδικός τόπος με μοναδικά προϊόντα.
Λισβόρι:
Μοναδικός τόπος με μοναδικά προϊόντα.
Οδοιπορικό του lesvostime στα «βλογημένα χώματα»
http://www.lesvostime.gr
«Το βλογημένο χώμα του Λισβορίου», είναι η φράση που συνηθίζουν να λένε οι περίπου 350
μόνιμοι κάτοικοι αυτού του μικρού χωριού της Λέσβου όταν τους ρωτάς πως
γίνεται και τα προϊόντα που παράγουν είναι τόσο ξεχωριστά, που τα έχουν
κάνει πασίγνωστα για τη γεύση και τη ποιότητά τους. Από τον μοναδικό
γλυκάνισο, τα πεντανόστιμα ρεβύθια, το ξεχωριστό στάρι αλλά και τα
κρεμμύδια, τις πατάτες, το τριφύλλι και αποτέλεσμα όλων αυτών το
ιδιαίτερα γλυκό κρέας των ζώων που ουσιαστικά τρέφονται με όλα τα
παραπάνω.
Μοναδικός τόπος με μοναδικά προϊόντα και όπως ανακοινώθηκε πρόσφατα και ο πιο αρχαίος σε όλο το Αιγαίο μετά τα τελευταία ευρήματα στη περιοχή Ροδαφνίδια στις ανασκαφές που γίνονται εκεί από το 2012.
Παρόλα αυτά οι παραγωγοί του Λισβορίου βλέπουν τα μοναδικά προϊόντα τους να παραμένουν στις αποθήκες απούλητα. Ο μεν γλυκάνισος γιατί όπως καταγγέλουν οι ντόπιες ποτοποιϊες για να ρίξουν το κόστος αγοράζουν από την Τουρκία χαμηλότερης ποιότητας τη μεγαλύτερη ποσότητα και την ανακατεύουν με τη ντόπια. Στα δε ρεβύθια η αγορά γέμισε με πωλητές ρεβυθιών που υποστηρίζουν, ότι είναι Λισβορίου αλλά τα έχουν φέρει από τη Τουρκία που είναι πολύ πιο φτηνά αλλά δεν έχουν καμία σχέση.
Το lesvostime.gr, βρέθηκε στο Λισβόρι, ξεναγήθηκε στα «βλογημένα χώματα» απο τον πρόεδρο της κοινότητας Θόδωρο Χατζηπαναγιώτη. Αγρότης, παραγωγός, κτηνοτρόφος ο ίδιος και κυρίως ο άνθρωπος για όλο το χωριό, μας μίλησε για τα προϊόντα, τον κόπο που έχει η παραγωγή τους και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν στη κυριολεξία μόνοι τους κάνοντας λόγο για την ανάγκη πλέον συλλογικής δράσης.

Μέχρι και πέντε φορές μπορεί να οργώσουν μέχρι το Μάρτη που θα σπείρουν. Και όταν βγει ο γλυκάνισος και εμφανιστούν τα ζιζάνια πρέπει να μπούν και να τα καθαρίσουν ένα – ένα με τα χέρια και αργότερα και πάλι με τον ίδιο τρόπο να ξεχορταριάσουν. Γεγονός που σημαίνει, ότι χρειάζονται εργάτες γης που ανεβάζουν το κόστος. Το αποτέλεσμα όμως στις αρχές του Ιούνη που θερίζουν είναι κάτι παραπάνω από εξαιρετικό καθώς η φροντίδα στη παραγωγή σε συνδυασμό με το χώμα δημιουργεί ένα μυρωδάτο γεμάτο σπιρτάδα γλυκάνισο.

«Η φετινή παραγωγή ήταν πολύ καλή καθώς έφτασε τους 10 τόνους, όμως το 70 με 80% μένει αδιάθετο στις αποθήκες. Ο γλυκάνισος όμως όσο μένει υποβαθμίζεται η ποιοτητά του και ουσιαστικά αχρηστεύεται», θα μας πει ο Θ. Χατζηπαναγιώτης κάνοντας ανοιχτά καταγγελία ότι ευθύνονται οι ντόπιες ποτοποϊίες ούζου που είναι οι κύριοι προμηθευτές του. «Ο γλυκάνισος του Λισβορίου είναι ευαίσθητο και μοναδικό γι΄αυτό και η τιμή του φτάνει τα 13 ευρώ το κιλό. Οι ποτοποιίες όμως για να ρίξουν το κόστος αγοράζουν από την Τουρκία πολύ πιο φτηνά και τον ανακατεύουν με λίγο ντόπιο γλυκάνισο. Τουλάχιστον αν το κάνουν να το λένε για να γνωρίζει και ο κόσμος», επισήμανε ο Θ. Χατζηπαναγιώτης.
Είναι γεγονός πάντως ότι όποιος ανακαλύψει την ποιότητα του γλυκάνισου από το Λισβόρι το προτιμά από το υποκαταστατό του, τον μάραθο στη παραγωγή τσίπουρου, ψωμιού, παξιμαδιών κ.α..

Λιγότερο ευαίσθητο αλλά το ίδιο ποιοτικό και με τις δικές του δυσκολίες είναι το ρεβύθι Λισβορίου. Η συγκομιδή του γίνεται επίσης στις αρχές του Ιούνη αλλά είναι πιο ανθεκτικό. Θέλει ιδιαίτερη προσοχή σε πιο χωράφι θα το σπείρεις για να βγεί γλυκό και βραστερό, καθώς θέλει το ιδιαίτερο μαύρο χώμα του Λισβορίου. Είναι χαρακτηριστικό, όπως μας είπε ο Θ. Χατζηπαναγιώτης, ότι αν ο ίδιος παραγωγός το σπείρει σε διπλανό χωράφι με άλλο χώμα το ρεβύθι δε θα είναι το ίδιο. Κοντά στους 50 τόνους έφτασε η φετινή παραγωγή, το 50% όμως παραμένει και αυτό αδιάθετο στις αποθήκες.
Το πρόβλημα όπως είπε ο πρόεδρος είναι από παλιά, εμφανίζονται διάφοροι που πουλάνε δήθεν ρεβύθια Λισβορίου και είναι από την Τουρκία που κοστίζουν 1,5 ευρώ όταν το ντόπιο έχει 3 ευρώ. «Οι καταναλωτές έχουν και αυτοί ευθύνη γιατί δεν πρέπει να αγοράζουν από τον οποιονδήποτε», σημειώνει ο Θ. Χατζηπαναγιώτης.
Οι παραγωγοί γλυκανίσου είναι 10 με 13, ενώ του ρεβυθιού 25 με 30. Τα χωράφια όμως δεν έχουν κάθε χρόνο την ίδια παραγωγή, καθώς την εναλλάσουν (ρεβύθια, γλυκάνισο, στάρι) για να ανανεώνεται το χώμα. Όπως θα πει ο Θ. Χατζηπαναγιώτης, «δυστυχώς υπάρχει κακή νοοτροπία στους παραγωγούς και αντί υπάρχει συλλογική προσπάθεια από όλους να διακινούν τα προϊόντα και προς τα έξω αλλά και να αντιμετωπίζουν τα προβλήματα μέσα στο τόπο τους ο καθένας λειτουργεί ατομικά».
Δεν
είναι τυχαίο τέλος ότι και τα ζώα του Λισβορίου έχουν μια ιδιαίτερη
νοστιμιά. Εκτός από ένα μικρό διάστημα τριών μηνών που τους δίνουν
ζωωτροφές το υπόλοιπο διάστημα τρέφονται με λιόφυλα, άχυρο και
υπολείματα γλυκάνισου και ρεβυθιού. Αποτέλεσμα το κρέας που παράγουν να
είναι ακριβώς λόγω των τροφών ιδιαίτερα νόστιμο.
Μικρό τόπος το Λισβόρι αλλά αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά δείγματα της αξίας και της μοναδικότητας τη Λεσβιακής γης, που η πολιτεία πρέπει να βοηθήσει ώστε να αναδειχτούν και να έχουν τη θέση που πρέπει στο τραπέζι της ελληνικής οικογένειας. Τόπος και προϊόντα που δεν πρέπει απλά να προστατεύσουμε αλλά να τα αναδείξουμε όσο περισσότερο γίνεται. Το Λισβόρι και το χώμα του είναι πλεονεκτήματα που δε πρέπει να μείνουν ανεκμετάλλευτα.
Γιώργος Μιχαηλάρης
Μοναδικός τόπος με μοναδικά προϊόντα και όπως ανακοινώθηκε πρόσφατα και ο πιο αρχαίος σε όλο το Αιγαίο μετά τα τελευταία ευρήματα στη περιοχή Ροδαφνίδια στις ανασκαφές που γίνονται εκεί από το 2012.
Παρόλα αυτά οι παραγωγοί του Λισβορίου βλέπουν τα μοναδικά προϊόντα τους να παραμένουν στις αποθήκες απούλητα. Ο μεν γλυκάνισος γιατί όπως καταγγέλουν οι ντόπιες ποτοποιϊες για να ρίξουν το κόστος αγοράζουν από την Τουρκία χαμηλότερης ποιότητας τη μεγαλύτερη ποσότητα και την ανακατεύουν με τη ντόπια. Στα δε ρεβύθια η αγορά γέμισε με πωλητές ρεβυθιών που υποστηρίζουν, ότι είναι Λισβορίου αλλά τα έχουν φέρει από τη Τουρκία που είναι πολύ πιο φτηνά αλλά δεν έχουν καμία σχέση.
Το lesvostime.gr, βρέθηκε στο Λισβόρι, ξεναγήθηκε στα «βλογημένα χώματα» απο τον πρόεδρο της κοινότητας Θόδωρο Χατζηπαναγιώτη. Αγρότης, παραγωγός, κτηνοτρόφος ο ίδιος και κυρίως ο άνθρωπος για όλο το χωριό, μας μίλησε για τα προϊόντα, τον κόπο που έχει η παραγωγή τους και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν στη κυριολεξία μόνοι τους κάνοντας λόγο για την ανάγκη πλέον συλλογικής δράσης.

Ο μοναδικός μυρωδάτος γλυκάνισος παραμένει στις αποθήκες
Πραγματικά μοναδικός ο μυρωδάτος γλυκάνισος του Λισβορίου σε όλη την Ελλάδα έχει να ανταγωνιστεί μόνο τους αντίστοιχους από Τουρκία και Συρία αλλά μόνο στην τιμή αφού η ποιότητα του ντόπιου δεν συγκρίνεται. Ο γλυκάνισος όμως είναι ένα ιδαίτερα ευαίσθητο προϊόν που για να παραχθεί υπάρχει ολόκληρη «ιεροτελεστία». Από το καλοκαίρι ξεκινούν οι παραγωγοί να οργώνουν τα χωράφια για να λιαστούν στην αρχή, να ποτιστούν αργότερα το χειμώνα, να σπάσουν όλους τους σβόλους και να τα απολυμάνουν.Μέχρι και πέντε φορές μπορεί να οργώσουν μέχρι το Μάρτη που θα σπείρουν. Και όταν βγει ο γλυκάνισος και εμφανιστούν τα ζιζάνια πρέπει να μπούν και να τα καθαρίσουν ένα – ένα με τα χέρια και αργότερα και πάλι με τον ίδιο τρόπο να ξεχορταριάσουν. Γεγονός που σημαίνει, ότι χρειάζονται εργάτες γης που ανεβάζουν το κόστος. Το αποτέλεσμα όμως στις αρχές του Ιούνη που θερίζουν είναι κάτι παραπάνω από εξαιρετικό καθώς η φροντίδα στη παραγωγή σε συνδυασμό με το χώμα δημιουργεί ένα μυρωδάτο γεμάτο σπιρτάδα γλυκάνισο.

«Η φετινή παραγωγή ήταν πολύ καλή καθώς έφτασε τους 10 τόνους, όμως το 70 με 80% μένει αδιάθετο στις αποθήκες. Ο γλυκάνισος όμως όσο μένει υποβαθμίζεται η ποιοτητά του και ουσιαστικά αχρηστεύεται», θα μας πει ο Θ. Χατζηπαναγιώτης κάνοντας ανοιχτά καταγγελία ότι ευθύνονται οι ντόπιες ποτοποϊίες ούζου που είναι οι κύριοι προμηθευτές του. «Ο γλυκάνισος του Λισβορίου είναι ευαίσθητο και μοναδικό γι΄αυτό και η τιμή του φτάνει τα 13 ευρώ το κιλό. Οι ποτοποιίες όμως για να ρίξουν το κόστος αγοράζουν από την Τουρκία πολύ πιο φτηνά και τον ανακατεύουν με λίγο ντόπιο γλυκάνισο. Τουλάχιστον αν το κάνουν να το λένε για να γνωρίζει και ο κόσμος», επισήμανε ο Θ. Χατζηπαναγιώτης.
Είναι γεγονός πάντως ότι όποιος ανακαλύψει την ποιότητα του γλυκάνισου από το Λισβόρι το προτιμά από το υποκαταστατό του, τον μάραθο στη παραγωγή τσίπουρου, ψωμιού, παξιμαδιών κ.α..

Το πιο γλυκό ρεβύθι του κόσμου
Λιγότερο ευαίσθητο αλλά το ίδιο ποιοτικό και με τις δικές του δυσκολίες είναι το ρεβύθι Λισβορίου. Η συγκομιδή του γίνεται επίσης στις αρχές του Ιούνη αλλά είναι πιο ανθεκτικό. Θέλει ιδιαίτερη προσοχή σε πιο χωράφι θα το σπείρεις για να βγεί γλυκό και βραστερό, καθώς θέλει το ιδιαίτερο μαύρο χώμα του Λισβορίου. Είναι χαρακτηριστικό, όπως μας είπε ο Θ. Χατζηπαναγιώτης, ότι αν ο ίδιος παραγωγός το σπείρει σε διπλανό χωράφι με άλλο χώμα το ρεβύθι δε θα είναι το ίδιο. Κοντά στους 50 τόνους έφτασε η φετινή παραγωγή, το 50% όμως παραμένει και αυτό αδιάθετο στις αποθήκες.
Το πρόβλημα όπως είπε ο πρόεδρος είναι από παλιά, εμφανίζονται διάφοροι που πουλάνε δήθεν ρεβύθια Λισβορίου και είναι από την Τουρκία που κοστίζουν 1,5 ευρώ όταν το ντόπιο έχει 3 ευρώ. «Οι καταναλωτές έχουν και αυτοί ευθύνη γιατί δεν πρέπει να αγοράζουν από τον οποιονδήποτε», σημειώνει ο Θ. Χατζηπαναγιώτης.
Οι παραγωγοί γλυκανίσου είναι 10 με 13, ενώ του ρεβυθιού 25 με 30. Τα χωράφια όμως δεν έχουν κάθε χρόνο την ίδια παραγωγή, καθώς την εναλλάσουν (ρεβύθια, γλυκάνισο, στάρι) για να ανανεώνεται το χώμα. Όπως θα πει ο Θ. Χατζηπαναγιώτης, «δυστυχώς υπάρχει κακή νοοτροπία στους παραγωγούς και αντί υπάρχει συλλογική προσπάθεια από όλους να διακινούν τα προϊόντα και προς τα έξω αλλά και να αντιμετωπίζουν τα προβλήματα μέσα στο τόπο τους ο καθένας λειτουργεί ατομικά».
Στις αποθήκες παραμενουν τα ρεβύθια Λισβορίου
Μικρό τόπος το Λισβόρι αλλά αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά δείγματα της αξίας και της μοναδικότητας τη Λεσβιακής γης, που η πολιτεία πρέπει να βοηθήσει ώστε να αναδειχτούν και να έχουν τη θέση που πρέπει στο τραπέζι της ελληνικής οικογένειας. Τόπος και προϊόντα που δεν πρέπει απλά να προστατεύσουμε αλλά να τα αναδείξουμε όσο περισσότερο γίνεται. Το Λισβόρι και το χώμα του είναι πλεονεκτήματα που δε πρέπει να μείνουν ανεκμετάλλευτα.
Γιώργος Μιχαηλάρης
Δευτέρα 13 Απριλίου 2015
Σάββατο 11 Απριλίου 2015
Παρασκευή 13 Μαρτίου 2015
Ο ΚΑΣΤΡΟΠΥΡΓΟΣ ΤΟΥ ΛΙΣΒΟΡΙΟΥ
Ο Μάκης Αξιώτης μας αναφερόμενος στον «Καστρόπυργο» του Λισβορίου,
στο Σκαμιούδι - και για τον οποίο θα μιλήσουμε αργότερα, - στη σελ.65 του
βιβλίου του «ΠΥΡΡΑΙΩΝ ΧΩΡΑ».
«Επάνω ακριβώς από το λιμάνι, σε μικρό υψωματάκι το ερείπιο ενός κτίσματος.
Οι τοίχοι του σώζονται σε αρκετό ύψος και φανερώνουν ότι επρόκειτο για κάποιο
πύργο. Γράφει για τούτο το κτίσμα ο Σ, Χαριτωνίδης ότι αποκαλείται
"Μπινιάς", όπως συνηθίζουν να αποκαλούν στη Λέσβο τους τοίχους, με
άσβεστο κονίαμα χτισμένους. Οι τοίχοι τούτοι φαίνεται "ότι ανήκουν εις
οχυρόν του οποίου σώζεται ερειπωμένος ο κεντρικός πύργος της υστέρας βυζαντινής
περιόδου, ως διαπιστούται και από μονόγραμμα του Μανουήλ Παλαιολόγου,
εντετειχισ μενού εις το επί του υψώματος εκκλησίδιον του Αγίου Νικολάου και το
οποίον, κατά μαρτυρίαν του ανεγείροντος ιδιοκτήτου αφαιρέθη εκ των ερείπιων του
πύργου". Ήταν λοιπόν τούτος ο πύργος Βυζαντινός. Ο αρχαιολόγος, λίγο πιο
κάτω, τον ταυτίζει με το κάστρο των Βασιλικών, στον χάρτη του Buondel Mondi
αφού θεωρεί το κτίσμα κεντρικό πύργο μεγαλύτερου κάστρου". Ίσως να ήταν
έτσι. Όπως είπαμε τα λείψανο επάνω στον Κατάπυργο, δεν μαρτυρούν την ύπαρξη
του. Ο Μανουήλ Παλαιολόγος βασίλευσε από το 1391-1425. Η παράδοση το
χαρακτήρισε σαν "παλάτι των βασιλιάδων" στα "Βασιλικά" και
θέλει σαν κτήτορα την αυτοκράτειρα Ειρήνη την Αθηναία. Εξορίστηκε εδώ από τον
Νικηφόρο και έκτοτε έμεινε το "στίγμα", σαν τόπος εξορίας. Όμως αυτά
έγιναν περί το 802 μ.Χ, κάτι που δε συμφωνεί με τα ιστορικά δεδομένα του
πύργου. Πέτρες λαξευμένες, τουβλάκια, κουρασάνι και άφθονα κεραμίδια. Και λίγο
πιο πέρα, στο μικρό εξωκκλήοι του Άη Νικόλα σε σκούρο γκρίζο».
Στο σημείο όμως αυτό είναι απαραίτητο να αναφέρουμε και την άλλη άποψη
σχετικά με τη διαμονή της αυτοκράτειρας Ειρήνης της Αθηναίας στο νησί μας. που
κατά τον Μητροπολίτη Ιάκωβο Κλεόμβροτο είναι και η πιο πιθανή. Σύμφωνα με αυτήν
η Ειρήνη διέμεινε στην πρωτεύουσα και μάλιστα εντός του κάστρου, όπου υπήρχαν
οι κατοικίες των αρχόντων καν των ηγεμόνων. Εκεί τελεύτησε το βίο της και ετάφη
σε έναν από τους παλαιούς Βυζαντινούς Ναούς του φρουρίου.
Η Αγία Υπομονή (†13 Μαρτίου 1450)
ΠΗΓΗ
Η Αγία Υπομονή, κατά κόσμον Ελένη Δραγάση, και αργότερα, ως σύζυγος του Μανουήλ Β’ Παλαιολόγου,
«Ελένη η εν Χριστώ τω Θεώ αυγούστα και
αυτοκρατόρισσα των Ρωμαίων η Παλαιολογίνα», ήταν θυγατέρα του
Κωνσταντίνου Δραγάση, ενός από τους πολλούς ηγεμόνες – κληρονόμους του
μεγάλου Σέρβου κράλη (βασιλιά) Στεφάνου Δουσάν. Καταγόταν από βασιλική
και ευλογημένη γενιά. Στους προγόνους της συγκαταλέγονται άνθρωποι που
αγίασαν (π.χ. ο Στέφανος Νεμάνια, Σέρβος βασιλέας και κτίτορας της Ιεράς
Μονής Χιλανδαρίου του Αγίου Όρους = όσιος Συμεών ο Μυροβλύτης). Ο
Κωνσταντίνος Δραγάσης ανέλαβε την ηγεμονία του σημερινού βουλγαρικού
τμήματος της βόρειο – ανατολικής Μακεδονίας, στην περιοχή μεταξύ των
ποταμών Αξιού και Στρυμώνος. Η γέννησή της τοποθετείται στα αμέσως μετά
το θάνατο του Δουσάν χρόνια. Η ανατροφή, η μόρφωση, η αγωγή της, ήταν
διαποτισμένα με ό,τι ανώτερο υπαγόρευε το βυζαντινό ιδεώδες, διότι οι
Σέρβοι είχαν επηρεαστεί πολύ από το βυζαντινό πολιτισμό.
Ένιωθε τον εαυτό της περισσότερο
ταυτισμένο με τον πολιτισμό και κυρίως με την εθνική συνείδηση της
Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Συναισθηματικά και ουσιαστικά έρρεπε μάλλον
προς το Βυζάντιο, του οποίου επέτρεπε να γίνει Αυγούστα και
Αυτοκρατόρισσα, πέρα προς τη γενέθλια σερβική πατρίδα.
Κοντά σ’ αυτά και πάνω απ’ αυτά,
γαλουχήθηκε με την πατροπαράδοτη στην οικογένειά της, ακράδαντη ορθόδοξη
πίστη στο Θεό. Αυτή η πίστη είναι που θα την οδηγεί, θα τη φωτίζει, και
θα την εμπνέει στην πολυτάραχη και γεμάτη θλίψεις και δοκιμασίες ζωή
της.
Υπολογίζεται να’ταν 19 περίπου χρονών,
όταν παντρεύτηκε το Μανουήλ Β’ Παλαιολόγο (τέλη του 1390), λίγους μήνες
πριν γίνει Αυτοκράτορας.
Η καινούργια ζωή της Ελένης – αγίας
Υπομονής, από την αρχή της έδειξε ότι θα ήταν Γολγοθάς. Πολλές ήταν οι
φορές που χρειάστηκε να πιει το ποτήρι της προσβολής και του
εξευτελισμού στο πλευρό του συζύγου της, όχι μόνο από τους αλλόθρησκους,
αλλά και από τα κατ’ όνομα χριστιανικά κράτη της Δύσεως, στην
απεγνωσμένη προσπάθειά του να βρει τρόπους σωτηρίας της ετοιμοθάνατης
Αυτοκρατορίας.
Η Ελένη – αγία Υπομονή, απεδείχθη
εξαιρετικός άνθρωπος, που συγκέντρωνε πολλές και μεγάλες αρετές, και
ψυχική δύναμη. Έδειξε ότι είχε απόλυτη συναίσθηση τόσο της θέσης της και
των περιστάσεων, όσο και του ρόλου που αυτές της υπαγόρευαν, σε όλα τα
επίπεδα. Αγαπούσε το λαό. Ήταν η μεγάλη μάνα, όπου ο καθένας μπορούσε να
προστρέξει.
Συμμεριζόταν τις αγωνίες του και
ανησυχίες του ενώπιον των φοβερών εθνικών κινδύνων και προσπαθούσε
πάντοτε με την προσευχή, με την πραότητά της και με γλυκά και
παρηγορητικά της λόγια να τον ενισχύσει. Είναι πολύ χαρακτηριστικά και
εύγλωττα, μέσα στη λακωνικότητά, τους τα όσα γράφει για την
Αυτοκρατόρισσα, ο σύγχρονος της φημισμένος φιλόσοφος Γεώργιος Γεμιστός –
Πλήθων: «Η Βασιλίς αύτη, με πολλήν ταπείνωσιν και καρτερικότητα,
εφαίνετο να αντιμετωπίζει και τας δύο μορφάς της ζωής. Ούτε κατά τους
καιρούς των δοκιμασιών απεγοητεύετο, ούτε όταν ευτυχούσε επανεπαύετο,
αλλά, εις κάθε περίπτωσιν, έκανε το πρέπον. Συνεδύαζε την σύνεσιν με την
γενναιότητα, περισσότερον από κάθε άλλην γυναίκα. Διεκρίνετο δια την
σωφροσύνην της. Την δε δικαιοσύνην την είχε εις τελειότατον βαθμόν. Δεν
εμάθαμε να κάμνει κακόν εις ουδένα, ούτε μεταξύ των ανδρών, ούτε μεταξύ
των γυναικών. Αντιθέτως εγνωρίσαμε να κάμνει πολλά καλά και εις πολλούς.
Με ποίον άλλον τρόπον δύναται να φανεί εμπράκτως η δικαιοσύνη, εκτός
από το γεγονός του να μη κάμνει κανείς ποτέ θεληματικά και σε κανέναν
κακό, αλλά μόνον το αγαθόν σε πολλούς;»
Στάθηκε αντάξια του φιλόσοφου και
φιλόχριστου συζύγου της Μανουήλ. Στάθηκε άξια δίπλα του για 35 χρόνια,
«συνευδοκόντας», σύμφωνα με σύγχρονη τους μαρτυρία, δηλ. όλα γινόντουσαν
με συμφωνία, ομόνοια, συναπόφαση, εν πνεύματι Χριστού και αγωνιστική
αγιότητα. Κατόρθωναν να τιμούν την αρετή με λόγια και έργα. «Λόγω μεν
διδάσκοντας το πρακτέον, έργω δε γενόμενοι πρότυπα και εικόνες
εφηρμοσμένης αγάπης».
Στο ευλογημένο ζευγάρι ο Θεός χάρισε
οκτώ παιδιά. Έξι αγόρια, από τα οποία τα δύο ανέβηκαν στον αυτοκρατορικό
θρόνο, ο Ιωάννης Η’ και ο Κωνσταντίνος ΙΑ’, ο τελευταίος θρυλικός
αυτοκράτορας.
Ο Θεόδωρος, ο Δημήτριος και ο Θωμάς
διετέλεσαν δεσπότες του Μυστρά, και ο Ανδρόνικος της Θεσσαλονίκης. Και
δύο κορίτσια, τα οποία όμως πέθαναν σε μικρή ηλικία. Η πολύτεκνη και
φιλότεκνη μητέρα γαλούχησε τα παιδιά της με τα νάματα της πίστεως και τη
γλυκύτατη διδασκαλία της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας, τα οδηγούσε σε ιερά
προσκυνήματα και σεβάσμια Μοναστήρια της Βασιλεύουσας, και επιζητούσε,
υπέρ αυτών, τις ευχές των αγίων ασκητών και Γερόντων. Τα ανέθρεψε «εν
παιδεία και νουθεσία Κυρίου», και ποτέ δεν «έπαυσε μετά δακρύων
προσευχής και αγάπης να νουθετή ένα έκαστον». Με υπομονή και επιμονή, με
προσοχή και προσευχή σμίλεψε τους χαρακτήρες τους, τους έδωσε μαζί με
το «ζην»και το «ευ ζην». Έτσι, κατάφερε, μεταξύ άλλων, να θέσει τέρμα
στις, επί 90 περίπου χρόνια, συγκρούσεις, μεταξύ των μελών της
αυτοκρατορικής οικογένειας, για την εξουσία, που είχαν εξαντλήσει την
αυτοκρατορία. Οι όποιες διαφορές απόψεων ή διενέξεις παρουσιάζονταν
(μετά το θάνατο του Μανουήλ), ξεπερνιόνταν ήσυχα με το κύρος της
μητρικής της παρέμβασης και της προσευχής της. Ιδιαίτερη ήταν η αγάπη
της για τα Μοναστήρια. Εκεί αναπαυόταν, ξεκουραζόταν η ψυχή της,
αντλούσε δύναμη και κουράγιο για τη συνέχεια. Αυτό, το ενέπνευσε σε όλη
την οικογένεια της. Ο σύζυγος της, αφού παρέδωσε το θρόνο στον πρωτότοκο
Ιωάννη, δύο μήνες πριν το θάνατό του (29 Μαρτίου 1425), απεσύρθη στη
Μονή του Παντοκράτορος στην Κωνσταντινούπολη, όπου εκάρη μοναχός με το
όνομα Ματθαίος. Η ίδια, μετά το θάνατο του συζύγου της, έγινε μοναχή
(1425) στη Μονή της κυράς Μάρθας, με το όνομα Υπομονή.
Και τρία από τα παιδιά τους επίσης
έγιναν μοναχοί, ο Θεόδωρος και Ανδρόνικος (μ. Ακάκιος) στη Μονή του
Παντοκράτορος, και ο Δημήτριος (μ. Δαυίδ) στο Διδυμότειχο. Ακόμα, ενόσω
βρισκόταν στην πατρίδα της, μαζί με τον πατέρα της έκτισαν την Ι.Μ.
Παναγίας Παμμακάριστου στο Πογάνοβο, της πόλης Δημήτροβγκραντ της Ν.Α.
Σερβίας. Στην Κωνσταντινούπολη είχε συνδεθεί με την I. Μ. του Τιμίου
Προδρόμου της Πέτρας, όπου φυλαγόταν το ιερό λείψανο του οσίου Παταπίου
του θαυματουργού, στον οποίο η αγία Υπομονή έτρεφε ιδιαίτερη ευλάβεια. Η
Μονή είχε ιδρυθεί από τον συνασκητή του οσίου Παταπίου στην Αίγυπτο,
όσιο Βάρα, έξω από την πύλη του Ρωμανού, πριν από το 450μ.Χ.
Με τη συμβολή της αγίας, ιδρύθηκε στη
Μονή γυναικείο γηροκομείο, με την επωνυμία «Η ελπίς των απηλπισμένων». Η
ευλάβειά της προς τον όσιο Πατάπιο φαίνεται από το γεγονός ότι ο
αγιογράφος του σπηλαίου του οσίου Παταπίου, στα Γεράνεια όρη της
Κορινθίας, θεώρησε απαραίτητο να ιστορήσει την αγία Υπομονή δίπλα από το
σκήνωμα του οσίου.
Άνθρωπος φωτεινός και φωτισμένος, η αγία
Υπομονή, προικισμένη με πολλά τάλαντα, που τα «εμπορεύθηκε» με σύνεση
και σωφροσύνη και τα πολλαπλασίασε, κατάφερε, με την αρετή, την άσκηση
και την καρτερία της, να φθάσει σε δυσανάβατα μέτρα αρετής.
Μια σημαντική φυσιογνωμία εκείνης της
εποχής, ο Γεννάδιος Σχολάριος, ο πρώτος Οικουμενικός Πατριάρχης μετά την
άλωση, στον Παραμυθητικό του Λόγο προς το Βασιλέα Κωνσταντίνο ΙΑ’, «Επί
τη κοιμήσει της μητρός Αυτού αγίας Υπομονής», αναφέρει χαρακτηριστικά
τα εξής: «Την μακαρίαν εκείνην Βασίλισσαν, όταν την επεσκέπτετο κάποιος
σοφός, έφευγεν κατάπληκτος από την ιδικήν της σοφίαν.
Όταν τη συναντούσε κάποιος ασκητής,
αποχωρούσε, μετά τη συνάντηση, ντροπιασμένος δια την πτωχείαν της ιδικής
του αρετής, συγκρινόμενης προς την αρετήν εκείνης. Όταν τη συναντούσε
κάποιος συνετός, προσέθετεν εις την ιδικήν του περισσοτέραν σύνεσιν.
Όταν τη συναντούσε κάποιος νομοθέτης, εγινόταν προσεκτικότερος. Όταν
συνομιλούσε μαζί της κάποιος δικαστής, διεπίστωνε ότι έχει ενώπιον του
έμπρακτον Κανόνα Δικαίου.
Όταν κάποιος θαρραλέος (τη συναντούσε),
ένιωθε νικημένος, αισθανόμενος έκπληξη από την υπομονή, τη σύνεση και
την ισχυρότητα του χαρακτήρα της. Όταν την επλησίαζε κάποιος
φιλάνθρωπος, αποκτούσε εντονότερο το αίσθημα της φιλανθρωπίας.
Όταν τη συναντούσε κάποιος φίλος των
διασκεδάσεων, αποκτούσε σύνεση, και, γνωρίζοντας την ταπείνωση εις το
πρόσωπο της, μετανοούσε.
Όταν την εγνώριζε κάποιος ζηλωτής της
ευσέβειας, αποκτούσε μεγαλύτερο ζήλο. Κάθε πονεμένος, με τη συνάντηση
μαζί της, καταλάγιαζε τον πόνο του. Κάθε αλαζόνας αυτοτιμωρούσε την
υπερβολική του φιλαυτία. Και, γενικά, κανένας δεν υπήρξε, που να ήλθεν
σε επικοινωνία μαζί της και να μην έγινε καλύτερος».
Ο Θεός ευδόκησε να μη ζήσει τις
τελευταίες τραγικές στιγμές της Αυτοκρατορίας. Την κάλεσε κοντά Του στις
13 Μαρτίου 1450, έχοντας διανύσει 35 χρόνια ως Αυτοκρατόρισσα και 25 ως
ταπεινή μοναχή.
Ο σύγχρονος της διάκονος Ιωάννης
Ευγενικός, αδελφός· του Μάρκου του Ευγενικού, Αρχιεπισκόπου Εφέσου, στον
Παραμυθητικό του Λόγο προς τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο επί τη κοιμήσει
της Μητρός του αγίας Υπομονής, συνοψίζει: «Ως προς δε την αοίδιμον
εκείνην Δέσποινα Μητέρα σου, τα πάντα, εν όσω ζούσε, ήσαν εξαίρετα, η
πίστις, τα έργα, το γένος, ο τρόπος, ο βίος, ο λόγος, και όλα μαζί, ήσαν
σεμνά και επάξια της θείας τιμής και, όπως έζησε μέτοχος της θείας
Προνοίας, έτσι και ετελεύτησεν».
Η «Αγία Δέσποινα»,όπως την ονομάζει ο
Γεώργιος Φραντζής, συνέδεσε την έννοια του μοναχικού της ονόματος
(Υπομονή) με τον τρόπον αντιμετωπίσεως και των ευτυχών στιγμών και των
απείρων δυσκολιών της όλης ζωής της. Υπομονή κατά βίον, πράξιν και
μοναχικό όνομα. «Τη υπομονή αυτής εκτήσατο την ψυχήν αυτής».
Απο το Ημερολόγιο 2006, Έκδοσις Ιεράς Μητροπόλεως Μονεμβασίας και Σπάρτης.
Σύγχρονο θαύμα της Αγίας
Είναι αρκετές οι εμφανίσεις της αγίας
Υπομονής τα τελευταία χρόνια σε ευσεβείς και μη χριστιανούς. Επιλεκτικά,
καταχωρούμε ένα συμβάν που περιγράφει τη θαυμαστή εμφάνισή της και
θεραπεία κάποιου ασθενή.
«Η αγία Υπομονή εμφανίσθηκε, ως μοναχή,
σε κάτοικο των Αθηνών, ο οποίος εργαζόταν σε ταξί. Τον σταμάτησε και
ζήτησε να κατευθυνθεί προς το Λουτράκι.
Ο ταξιτζής είχε καρκίνο του δέρματος στα
χέρια του και βρισκόταν σε μεγάλη απελπισία. Καθ’ οδόν, η μοναχή, που
φορούσε ένα κουκούλι με κόκκινο σταυρό, τον ρώτησε:
Γιατί είσαι μελαγχολικός;
Και εκείνος δε δίστασε να ομολογήσει όλη την αλήθεια.
Μετά τον ρώτησε αν θέλει να τον
σταυρώσει, για να γίνει καλά και εκείνος δέχθηκε. Σε λίγο όμως τον
έπιασε υπνηλία και παρεκάλεσε τη μοναχή να σταθούνε λίγο για να μη
σκοτωθούνε.
Είχαν φθάσει κοντά στα διόδια και θα
έβρισκαν άλλο ταξί, αν εκείνη βιαζόταν. Κάθισε στην άκρη του δρόμου και
τον πήρε ο ύπνος. Όταν ξύπνησε, διαπίστωσε ότι τα χέρια του είχαν γίνει
καλά, αλλά η μοναχή είχε εξαφανιστεί. Ρώτησε τους ανθρώπους των διοδίων
μήπως είδανε καμία μοναχή εκεί κοντά, αλλά κανείς δεν την είχε δει.
Τότε, συγκλονισμένος, γύρισε στο ταξί του και κατάλαβε ότι κάποια αγία
ήταν κι έγινε άφαντη. Κατευθύνθηκε μετά στο γιατρό του και του διηγήθηκε
το περιστατικό. Τη στιγμή εκείνη έπεσε το μάτι του σε μια εικόνα που
ήταν κρεμασμένη στον τοίχο του ιατρείου. Πετάχτηκε απ’ το κάθισμά του
και φώναξε: “Αυτή ήταν”. Σημειωτέον ότι η εικόνα ήταν της αγίας
Υπομονής. Έτσι έμαθε ποια ήταν εκείνη που τον θεράπευσε και τον γλίτωσε
και απ’ την απελπισία. Το κουκούλι με τον κόκκινο σταυρό έδειχνε την
καταγωγή πριν γίνει αυτοκρατόρισσα του Βυζαντίου και με αυτό το μοναχικό
σχήμα τελείωσε και την επίγεια ζωή της. Εκ των υστέρων, έγινε γνωστό
ότι η ημέρα που έγινε το θαύμα ήταν 13 Μαρτίου, ημέρα που η αγία
γιορτάζει».
Η μνήμη της Οσίας και Θεοφόρου μητρός ημών Υπομονής, τελείται στις 13 Μαρτίου και 29 Μαΐου.
πηγή: Τροπαιοφόρος, Έκδοσις Ιερού Μητροπολιτικού Ναού Αγίου Γεωργίου Παραλιμνίου, Μάρτιος 2011
ΜΑΝΟΥΗΛ
Β . ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΣ
( 1391 - 1425)
Ας
κλείσουμε και αυτή μας την αναφορά στα «ΒΑΣΙΛΙΚΑ ΧΩΡΙΑ», με τον Μανουήλ
Παλαιολόγο μια και το μονόγραμμα, που βρέθηκε στην αγκαλιά της Λισβοριανής γης,
στον καστρόπυργο του Λισβορίου, μιλάει ξεκάθαρα γι’ αυτόν.
Είναι από
τους τελευταίους Βυζαντινούς αυτοκράτορας, γιος του Ιωάννου του Ε' Παλαιολόγου.
Όμορφος, ευγενικός, μορφωμένος, προικισμένος με φιλολογικές ικανότητες,
αισθανόμενος όχι μόνον φρίκη για την κατάσταση που επικρατούσε και στον
εσωτερικό και στον εξωτερικό τομέα της αυτοκρατορίας, αλλά και ταπεινωτικό
βάρος για την κληρονομιά του. Προσπάθησε μα δεν κατόρθωσε να σώσει την
ολισθαίνουσα πλέον αυτοκρατορία. Αποσύρθηκε από το θρόνο χάριν του υιού του
Ιωάννη και στο τέλος της ζωής του έγινε μοναχός, με το όνομα Ματθαίος. Πέθανε
από αποπληξία. Σύζυγος του ήτο η Ελένη η Παλαιολογίνα που έγινε κι αυτή μοναχή
με το όνομα Υπομονή, και η οποία έχει αγιοποιηθεί από την Εκκλησία μας. Πέθανε
στις 13 Μαρτίου του 1449 και είναι η μητέρα του τελευταίου Βυζαντινού
αυτοκράτορα Κωνσταντίνου του ΙΑ'.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)







